TaxAZNghiệp vụ và định khoản
Hạch toán bán hàng có thuế GTGT : bốn bút toán
Đăng 14/11/2026 · Soát nghiệp vụ : Tùng (SoftAZ)
Bán một lô hàng làm phát sinh bốn việc trên sổ : ghi doanh thu, ghi thuế phải nộp, ghi giá vốn và — khi khách trả — ghi tiền về. Bài này đi qua từng bút toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, áp dụng cho doanh nghiệp kê khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
Bốn bút toán của một thương vụ
Bán lô hàng giá chưa thuế 30.000.000 đồng, thuế GTGT 10 %, giá vốn 20.000.000 đồng ; mười ngày sau khách chuyển khoản (số liệu giả lập).
| Nợ | Có | Số tiền | Nghiệp vụ |
|---|---|---|---|
| 131 | 5111 | 30.000.000 | doanh thu bán hàng, giá chưa thuế |
| 131 | 33311 | 3.000.000 | thuế GTGT đầu ra 10 % |
| 632 | 156 | 20.000.000 | giá vốn hàng xuất bán |
| 1121 | 131 | 33.000.000 | khách chuyển khoản trả nợ |
Lãi gộp của thương vụ là 30.000.000 − 20.000.000 = 10.000.000 đồng. Khoản 3.000.000 đồng thuế không nằm trong lãi : doanh nghiệp thu hộ rồi nộp lại, sau khi trừ thuế đầu vào được khấu trừ.
Đến hết 31/12/2026, nhiều hàng hoá, dịch vụ đang áp dụng mức 8 % — xem giảm thuế GTGT đến hết 31/12/2026. Khi đó dòng thuế là 2.400.000 đồng, các dòng khác không đổi.
Ba lỗi hay gặp
- Ghi cả tiền thuế vào doanh thu. Doanh thu bị đội lên 10 %, thuế phải nộp trên sổ bằng 0 và lệch với tờ khai.
- Quên bút toán giá vốn. Doanh thu có mà giá vốn không, lãi gộp ảo và tồn kho trên sổ cao hơn thực tế.
- Dòng thuế thiếu giá chưa thuế hoặc thuế suất. Bảng kê bán ra không xếp được hoá đơn vào nhóm thuế suất, tờ khai 01/GTGT thiếu chỉ tiêu.
Hàng bán bị trả lại
Khách trả lại một phần hàng giá chưa thuế 5.000.000 đồng, giá vốn 3.300.000 đồng. Sau khi có hoá đơn điều chỉnh :
| Nợ | Có | Số tiền | Nghiệp vụ |
|---|---|---|---|
| 5111 | 131 | 5.000.000 | giảm doanh thu |
| 33311 | 131 | 500.000 | giảm thuế GTGT đầu ra |
| 156 | 632 | 3.300.000 | nhập lại kho, giảm giá vốn |
Làm trên TaxAZ
Nhập một chứng từ bán hàng, TaxAZ sinh đủ dòng doanh thu, thuế và giá vốn ; trước khi ghi sổ, phần mềm kiểm thuế bằng giá chưa thuế nhân thuế suất và thuế suất còn hiệu lực tại ngày hoá đơn. Xem các tính năng sổ kế toán.
Các bước trên TaxAZ
«Chứng từ» › «Bán hàng» : chọn khách, nhập mặt hàng, giá chưa thuế và thuế suất ; TaxAZ tách dòng thuế.
Dòng xuất kho đánh dấu tự tính giá vốn theo phương pháp của bộ sổ.
Ghi sổ ; hoá đơn vào bảng kê bán ra theo nhóm thuế suất.
Khi khách trả tiền : lập phiếu thu hoặc báo có, chọn hoá đơn để trừ công nợ.
Câu hỏi thường gặp
Bán hàng thu tiền ngay có cần qua tài khoản 131 không ?
Không bắt buộc. Có thể ghi thẳng Nợ 111, 112 / Có 5111, 33311 ; ghi qua 131 giúp đối chiếu công nợ theo từng hoá đơn.
Thông tư 133 có tài khoản 521 giảm trừ doanh thu không ?
Không. Chiết khấu thương mại, giảm giá, hàng bán bị trả lại ghi giảm trực tiếp bên Nợ tài khoản 511.
Thuế suất 8 % thì ghi khác gì ?
Chỉ khác số tiền thuế. Cùng ví dụ, thuế 8 % là 2.400.000 đồng và khách nợ 32.400.000 đồng.
Văn bản dẫn trong bài
- Thông tư 133/2016/TT-BTC — nguyên tắc kế toán tài khoản 131, 333, 511, 632